top of page
  • Serge

Overgewicht en het effect je gezondheid

Bijgewerkt op: 15 dec. 2022



Overgewicht


Een te hoog BMI(body mass index) kan twee oorzaken hebben. Een persoon heeft teveel vetmassa, veel spiermassa, of categorie nr 3: "de ik heb zware botten categorie".


Die laatste categorie ga ik niet bepreken omdat deze nauwelijks voorkomt en ook geen probleem vormt voor de gezondheid. (Te)Veel spiermassa wordt weleens gezien als ongezond. Dit komt omdat het beeld van een pro bodybuilder die duizenden euro's per maand aan kunstmatige hormonen toedient al snel op het netvlies staat. Dat is een niche van de fitness wereld en uiteraard niet gezond. Dit is niet de groep die ik hier bespreek. De meeste bodybuilders in de lokale sportschool vallen niet in deze extreme groep. Net zoals de meeste mensen niet in de extreme obesitas groep vallen. De extreme uiterste in bijna alles is niet gezond. Maar wat als jij in de scope valt tussen de 2% en 98%?


Hoe zit het met vetmassa en spiermassa en het effect op de gezondheid?


Spiermassa


Spiermassa is essentieel voor atletische performance, maar waarschijnlijk nog veel belangrijker: gezondheid en overleving. Een toename in spiermassa is een toename van de spiereiwitbalans. Dit is het verschil tussen spiereiwitsynthese en spiereiwitafbraak. Een volwassen persoon die stabiel is in de spiereiwitbalans heeft periodes van eiwitafbraak en eiwitsynthese die over een langere periode ongeveer gelijk zijn. Het is het een of het ander dat continue gaande is. Hetzelfde geldt overigens voor vetmassa. Het komt er bij, of het gaat er af. Een tussenweg bestaat niet. Krachttraining, voeding, hormonen, maaltijdtiming en supplementen zijn allemaal factoren die een rol spelen in de status waarin een persoon verkeert. Anabool(spieropbouwende fase)of katabool(spierafbrekende fase).


Spiermassa is beschermend tegen diabetes, omdat spiermassa de insulinegevoeligheid verbetert. Meer spiermassa is een betere gevoeligheid voor insuline. Spiermassa verhoogt de overlevingskansen in geval van kanker. Dat blijkt uit verschillende studies: 1 2. Een verlaagde hoeveelheid spiermassa heeft een negatief effect op de overlevingskans bij bloedvergiftiging. En een lage hoeveelheid spiermassa is ook gelinkt aan een toename van overlijdens na operaties.


Over het algemeen wordt veel spiermassa gelinkt aan een langer leven. De 25% mensen met de meeste spiermassa leven langer dan de 25% mensen met de minste spiermassa. We kunnen dus concluderen dat spiermassa meer dan één voordeel heeft op gebied van gezondheid. En ik denk dat het positieve effect van spiermassa op iemands gezondheid in de samenleving niet genoeg erkenning krijgt. Bodybuilding, wat het opbouwen van spiermassa en afbouwen van vetmassa is, is een gezonde bezigheid. Even de extreme kant van de sport buiten beschouwing gelaten.


Maar wellicht nog belangrijker dan spiermassa is het vetpercentage. In 2021 had de helft van de Nederlanders van 18 jaar en ouder overgewicht. 36% had matig overgewicht en 14% had ernstig overgewicht.


Vetmassa


Obesitas(ernstig overgewicht) is onder meer gelinkt aan diabetes, hart een vaatziekte, verschillende vormen van kanker en slaap/ademhalingsstoornis. En net zoals spiermassa gelinkt wordt aan positieve effecten op gezondheid, doet een afname van het vetpercentage dat op vrijwel alle biomarkers van gezondheid. Sterker nog, het vetpercentage van een persoon heeft meer positieve of negatieve invloeden op de biomarkers dan dieet kwaliteit.


Een persoon kan nog zoveel "gezonde voeding" eten, bij een structureel te hoge inname van energie, zal deze persoon ondanks gezonde voeding een groot negatief effect zien op zijn biomarkers. De persoon die in onze ogen "slechte voeding" eet, maar controleert op zijn energie-inname zal eerder een positief effect op zijn of haar biomarkers zien. Vetpercentage ver